विचार

आँगनमै औषधि

केही अघि चीनको औषधि कम्पनीले पुदिनाले भाइरल इन्फ्लुएञ्जाबाट बचाउने औषधि निर्माण गर्ने भन्दै ‘पेटेन्ट’ गर्न खोज्यो। तर, भारतका आयुर्वेद वैज्ञानिकहरूले आफ्नो उपचार पद्धतिमा वर्षौंदेखि पुदिनाको प्रयोग भइरहेको भन्दै ‘पेटेन्ट’ गर्न दिएनन्। पुदिना हामीकहाँ पनि प्रशस्त पाइन्छ। तर, यसको महत्व हामीलाई अरूले नै बुझाइदिनुपर्ने भएको छ। प्राचीनकालदेखि नै औषधीय गुणयुक्त वनस्पतिका रूपमा चिनिए पनि सिस्नो खाने मान्छेलाई धेरैले हेयभाव राख्छन् । करी पत्ता चाहिँ धेरैले चिनेकै छैनन् ।‘करी’ पत्ता तराईतिर जताततै पाइने वनस्पति हो । यसको वैज्ञानिक नाम ‘मुराया कोएनिजी’ हो… पुरा पढौ

बजेट ऐन, कानुन, नीति, निर्देशन, मापदण्ड, विधि-विधान र प्रचलित मूल्य मान्यता विपरीत ‘बजेट तथा कार्यक्रम’

हरेक वर्ष असार १ गते प्रदेश सरकारले प्रदेश सभामा बजेट तथा कार्यक्रम पेश गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था भएअनुसार गण्डकी प्रदेशमा पनि नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वको गठबन्धन सरकारले प्रदेश सभामा आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/७९को बजेट तथा कार्यक्रम पेश गर्ने नाममा बजेट तर्जुमा सम्बन्धी कुनै पनि ऐन कानुन, नीति, निर्देशन, मापदण्ड, विधि-विधान र प्रचलित मूल्यमान्यता विपरीत 'बजेट तथा कार्यक्रम' नै नभएको 'बजेट वक्तव्य'को लिखित भाषण पेश गर्नुभयो । संघ-संस्थाको वार्षिक साधारणसभामा पेश हुने वार्षिक आय र खर्च तथा प्रगति विवरण जस्तो पनि नलाग्ने प्रदेश… पुरा पढौ

संघीयताको कसीमा प्रदेशको वजेट : प्रदेश वजेटको नालीवेली

सवै प्रदेश सरकारले आज आ.व. ०७८/७९ का लागि वजेट ल्याए । बजेटको आकार हेर्दा सवभन्दा ठूलो वजेट बागमती प्रदेशले रु ५७.७२ अर्वको ल्याएको छ भने सवभन्दा सानो गण्डकी प्रदेशको रु.३०.०३ अर्वको छ । सबै सातवटै प्रदेशको कुल बजेट रु २६१.८ अर्वको छ । यो आ.व. ०७७/७८ मा २६४.२ अर्वको थियो । आ.व. ०७७/७८ सँग तुलना गर्दा आ.व. ०७८/७९ को बजेट रु २ अर्व ३८ करोडले कमी हो हो । प्रदेशगत रुपमा हेर्दा प्रदेश नं १ र २ को बजेट क्रमश… पुरा पढौ

स्वघोषित समाजसेवीको नाटक मञ्चन बन्द गरी आपसी सद्भाव कायम गरौ

विवादै विवादको चरम चुलीमा पुगेको वर्तमान अवस्थामा अहिले गैर आवासीय नेपाली संघ जापानको केन्द्र र क्षेत्रीय समिति नागोया राजनीति अवस्थाले जगडिएको हरेक क्षेत्र जस्तै एनआरएनए जापान पनि अछुतो रहन सकेको छैन। एउटै क्षेत्रमा दुई वटा समिति गठन भएको छ। एक पक्षले विधान विपरित उम्मेद्वार खड़ा गरी सपथ ग्रहण गराएको छ भने अर्कों पक्षबाट विधान विपरित काम भएको त्यस्तो कार्यलाई तुरन्त रोक्न आह्वान गर्दागर्दै कुनै सुनुवाई नभएपछि फेरी अर्कों समिति गठन गरेर सपथ ग्रहण गराएका छन।यो राजनीति खिचतानीले गर्दा साँच्चि नै… पुरा पढौ

यो समाजलाई अनियन्त्रित र छाडा लिंगहरु बाट जोगाऊँ !

हामी छोरालाई खेलौनाको रूपमा बन्दूक किनिदिन्छौं, छोरीलाई पुतली (डल) ! त्यही बिन्दु बाट नै विकसित हुन्छ- दमनको मनोविज्ञान ! पहिले एकजाना युवतीलाई रूपमा राम्री भएकै कारण भाइरल बनाइयो । कारण: उनले डोकोमा तरकारी बोकिन । रूपको बजार चलाएर महिला माथि विभिन्न शोषण र दमन गर्ने यस्तो शृंखला आजको हैन । विडम्बना, अधिकांश महिलाहरुले आफू माथि शोषण भइरहेको पत्तो नै पाउँदनन ! ‘डजन्ट म्याटर’ भन्न सम्म पछि पर्दैनन ! हुन त यो अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको युग हो । व्यक्ति आफ्ना रुची र… पुरा पढौ

कुनै दुर्घटना वा उथलपुथलको संभावना उत्कर्षतिर

विदेशी घुसपैठ, एनजिओहरुको लगानी र दलकका झोलेहरुको दलिय नियुक्तिका कारणले न्यायपालिका ध्वस्त भैसकेको छ। अबान्छित शक्तिहरुका ग्या..का रुपमा परिणत भैसकेको संस्थाबाट देश, नागरिक र देश हितका पक्षमा अब कुनै काम हुने आशा नगरे हुन्छ भन्ने यथार्थता ंसंसद विघटन र पुनस्थापनाको विवादमा छर्लङ्ग भैसकेको छ। देशको सबै प्रणाली भङ्ग गर्ने विदेशीहरुको डिजाईन अनुसार नै यस्तो नतिजा निस्केको हो भन्ने कुरा प्रष्ट छ। विदेशीहरुले छिन्नभिन्न पार्न नसकेको यौटे बाँकि संस्था सेना हो। देशको संकट अब नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान सक्ने लक्षणहरु देखिन थालेका… पुरा पढौ

आँखालाई जति दुःख अहिले कुन अंगलाई होला र ?

कोभिड-१९ को दोस्रो लहरबाट संक्रमण दर वृद्धि र मृत्यु हुने संख्या बढे यता विभिन्न ठाउँमा लकडाउन सुरु गरियो । लकडाउन भए यता हाम्रो दैनिकीमा पनि फेरबदल भएर आएको छ, जस्तै : स्कुल, कलेज जाने विद्यार्थी अब अनलाइन कक्षा लिन थाले, विभिन्न कर्मचारीलाई ‘वर्क फ्रम होम’ अर्थात् घरबाटै काम गर्ने भन्ने अवधारणामा चल्न पर्यो भने आफ्ना साथी-भाइ, ईष्टमित्र, नातागोताका मान्छेहरूसँग इन्टरनेटका माध्यमबाट सामाजिकीकरण हुन पर्यो ।  चाडपर्वमा टीका र आशिष दिनेदेखि पूजा पाठलगायतका धार्मिक अनुष्ठानमा ‘भिडियो च्याट’बाट मन्त्र पाठ गरिनु सामान्य जस्तै… पुरा पढौ

घातक र अस्वीकृत अभिव्यक्ति

१. जसपाका नेताका रुपमा आफ्ना गलत विचारहरु बोक्न राजेन्द्र महतो स्वतन्त्र वा बाध्य भए पनि त्यस्ता खोटा विचारहरुको भारी उपप्रधानमन्त्रीका रुपमा सरकारलाई बोकाउन मिल्दैन । नेपाललाई पहाड र मधेस गरी दुई चिरामा बाँड्ने, पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म भारतसँग सीमा जोडिएको समथर भूमिलाई एउटै प्रदेश बनाउने र नेपाल पहाडी र मधेसी दुई राष्ट्यिता भएको बहुराष्ट्रिय राज्य हो भनेर भाष्य स्थापित गर्ने घातक प्रयासलाई हामीले ठूलो मूल्य चुकाएर परास्त गरिसकेका छौँ ।२. यस्तै उट्पट्याङ विषयले प्राथमिकता पाएका कारण पहिलो संविधानसभाको असफलता र… पुरा पढौ

वैदेशिक रोजगारीमा कोरोनाको प्रभाव

कोरोनाका कारण भारतमा रोजगारी गुमेर फर्किएका अर्घाखाँचीको शीतगङ्गा नगरपालिका–५ का देबहादुर विकले गाउँकै क्वारेन्टिनमा आत्महत्या गरे । उनको यो निर्णयले उनको परिवारकै खुशी लुटिएको छ ।  “परिवारमा दुई छाक जोर्न पनि समस्या भयो”, मृतककी श्रीमती मनकला विकले दुखेसो पोखिन । “कमाउने मानिस नै नभएपछि घर कसरी चलाउने, छोराछोरी कसरी पाल्ने, अहिले हामी साह्रै समस्यामा छौँ ।” उनका दुई छोरी र एक छोरा छन् । अहिले बाख्रा पालेर केही आम्दानी गरेकी उनले खाने र सरकारी विद्यालयमा छोराछोरी पढाउने सामान्य जोहो मात्र… पुरा पढौ

युवाहरूबीच चे ग्वेभारा

विश्व युवा जगतमा क्रान्तिकारी भावनाको उत्साह सञ्चार गर्ने एउटा लोकप्रिय नाम हो – अर्नेस्टो चे ग्वेभारा । क्रान्तिकारी विचारले मान्छेलाई साँच्चैको युवा बनाउँछ भन्नुहुने चे अमेरिकी साम्राज्यवाद र उपनिवेशवादविरुद्ध लड्ने एक योद्धा हुनुहुन्थ्यो । अर्जेन्टिनामा जन्मनुभएका चेले डाक्टरी पढ्दै गर्दा र डाक्टर बनिसकेपछि ल्याटिन अमेरिकाका अधिकांश देशहरूमा स्टेथस्कोपसहित भ्रमण गर्नुभयो । उहाँले ल्याटिन अमेरिकामा अमेरिकी साम्राज्यवादको दबदबा र अत्याचारलाई नजिकबाट हेर्नुभएको थियो । ल्याटिन अमेरिकामा व्याप्त असमानता, शोषण, अन्याय, बेरोजगारी, भोक, गरिबी र मानवसमाजका दुखान्तहरूसँगको साक्षात्कारले उहाँभित्र पलाएको साम्राज्यवादविरोधी भावना… पुरा पढौ