टोकियो, जापान।
जापानमा विदेशी कामदारको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दै गइरहेको छ। तर, विदेशीहरूको बढ्दो आगमनसँगै जापानी समाजमा ‘जेनोफोबिया’ (विदेशीप्रतिको घृणा वा डर) को चर्चा पनि चुलिन थालेको छ। यसै सन्दर्भमा सोफिया विश्वविद्यालयका विशेष प्राध्यापक ताकेहिको कारियाले जापानको वर्तमान अवस्था र विदेशी श्रमशक्तिमाथिको निर्भरताबारे आफ्नो महत्वपूर्ण विश्लेषण प्रस्तुत गर्नुभएको छ।
१. विदेशी श्रमशक्ति: चाहना कि बाध्यता?
प्राध्यापक कारियाका अनुसार, जापान अहिले यस्तो मोडमा पुगेको छ जहाँ उसले विदेशीहरूलाई ‘पन्छाउने’ वा ‘नस्विकार्ने’ कुरा सोच्न पनि सक्दैन। जापानी राजनीतिमा ‘पागाइसुगी’ (排外主義 – विदेशी विरोधी सिद्धान्त) शब्द प्रयोग हुन थाले पनि व्यवहारिक रूपमा जापान विदेशी कामदारहरूमा पूर्ण रूपमा निर्भर भइसकेको छ। उद्योग, सेवा क्षेत्र र निर्माण कार्यमा मात्र नभई उच्च प्राविधिक क्षेत्रमा पनि विदेशीहरूको भूमिका अपरिहार्य बनेको छ।
२. AI र DX का लागि चिनियाँ तथा विदेशी दक्ष जनशक्ति
पछिल्लो समय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) र डिजिटल ट्रान्सफर्मेसन (DX) को विकासमा जापानले निकै जोड दिइरहेको छ। प्राध्यापक कारिया भन्नुहुन्छ, “चीन लगायत अन्य देशबाट आएका दक्ष जनशक्ति बिना जापानले यी प्रविधिहरूमा प्रगति गर्न असम्भव छ।” जापानी समाजले विदेशीहरूलाई केवल अदक्ष कामदारका रूपमा मात्र नहेरी प्राविधिक विकासका मेरुदण्डका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्ने उहाँको तर्क छ।
३. ‘जेनोफोबिया’ विचार होइन, एक भ्रमपूर्ण भावना
‘Xenophobia’ लाई जापानीमा ‘पागाइसुगी’ भनिए पनि यो कुनै ठोस राजनीतिक विचारधारा नभई एउटा ‘भावना’ वा ‘डर’ मात्र भएको कारियाको विश्लेषण छ।
• तथ्यको कमी: मानिसहरूमा विदेशीहरूप्रति जुन डर वा घृणा छ, त्यो प्रायः गलत सूचना वा भावनामा आधारित हुन्छ।
• शिक्षाको भूमिका: समाजमा रहेको यो ‘भावनात्मक कुहिरो’ हटाउन शिक्षाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुपर्छ। विद्यार्थी र नागरिकहरूलाई भावनाको आधारमा नभई ‘तथ्य’ (Facts) का आधारमा विदेशीहरूको योगदान र आवश्यकता बुझाउनु आवश्यक छ।
४. नेपाली समुदाय र जापानको सन्दर्भ
जापानमा नेपाली कामदार र विद्यार्थीहरूको संख्या पनि उल्लेख्य रूपमा बढिरहेको छ। जापानले विदेशीहरूलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन ल्याउनु पर्ने प्राध्यापक कारियाको यो भनाइले नेपाली लगायत अन्य विदेशी समुदायका लागि जापानमा भविष्य सुरक्षित र मर्यादित बनाउन मद्दत पुग्ने देखिन्छ।
जापानमा विदेशी कामदार र विद्यार्थीहरूको आगमनले नयाँ रेकर्ड कायम गरिरहँदा नेपाली समुदायको उपस्थिति झन् बलियो बन्दै गएको छ। पछिल्लो सरकारी तथ्याङ्क र विज्ञहरूको विश्लेषण अनुसार, जापानको अर्थव्यवस्था र समाजमा नेपालीहरूको भूमिका अब अपरिहार्य बन्न थालेको छ।
१. नेपालीको संख्या २ लाख ७३ हजार नाघ्यो (पछिल्लो तथ्याङ्क)
जापानको अध्यागमन विभागले सन् २०२५ को मध्यतिर सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार, जापानमा बसोबास गर्ने नेपालीहरूको संख्या २ लाख ७३ हजार २ सय २९ पुगेको छ।
• पाँचौं स्थान: नेपालीहरू अहिले जापानमा रहेका विदेशी नागरिकहरूमध्ये पाँचौं ठूलो समुदाय बनेका छन्। नेपालले पहिले पाँचौं स्थानमा रहेको ब्राजिललाई समेत उछिनेको छ।
• तिब्र वृद्धि: अघिल्लो वर्षको तुलनामा नेपालीको संख्यामा करिब १७.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। यो वृद्धि दर अन्य देशका नागरिकहरूको तुलनामा सबैभन्दा उच्च मध्येको एक हो।
२. कुन शहरमा कति नेपाली?
जापानको राजधानी टोकियो नेपालीहरूको पहिलो रोजाइमा छ।
• टोकियो: यहाँ मात्रै झण्डै ६०,००० नेपालीहरू बसोबास गर्छन्।
• अन्य शहरहरू: टोकियो बाहेक आईची, चिबा, कानागावा र फुकुओकामा पनि नेपालीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ। विशेषगरी ओकिनावा जस्ता क्षेत्रमा विदेशी कामदारहरूमध्ये नेपालीको हिस्सा करिब २४ प्रतिशतसम्म पुगेको छ।
निष्कर्ष:
विदेशी कामदारमाथि निर्भर रहेर पनि उनीहरूप्रति अनुदार हुनु जापानका लागि विरोधाभासपूर्ण स्थिति हो। यदि जापानले विश्व बजारमा आफ्नो अस्तित्व जोगाइराख्ने हो भने, भावनात्मक पूर्वाग्रह त्यागेर विदेशीहरूसँगको सहकार्यलाई आत्मसाथ गर्नुको विकल्प देखिँदैन।
स्रोतः प्राध्यापक ताकेहिको कारियाको विचारमा आधारित।
