आज निस्केको एसईई (SEE)को परिणाममा ६१.८% उत्तिर्ण हुने नानी बाबुहरूलाई बधाई,३८.२%बिभिन्न कारणले अनुत्तिर्ण भए पनि छिटै नै ६१.८% मा थपिने छौ । त्यसैले सबैलाई सफलताको शुभकामना ।परिक्षामा ३ घण्टाले मात्रै तिमीहरूको क्षमता जाँचिन्न,किनकि ८ कक्षा उत्तिर्णले पनि देश हाँक्न सक्छ भन्ने उदाहरण हाम्रै देशमा छ ।नपत्याए “प्रधानमन्त्री के पी ओली”लाई हेर्नु र सोध्नु ।
कति बिद्यार्थी त गणितको बोझले थिचिएका होलान, कति बिद्यार्थी ,बिज्ञानको बोझले र कति बिद्यार्थी सामाजिक शिक्षामा ईतिहासका झर्कोलाग्दा अब्यबहारिक कुराले थिचिएका होलान् । त्यो नजान्दैमा कोही कसैको जीवन बरबाद भई हाल्दैन ।किनकि तिमीहरूको क्षमता अरू बिषयमा लुकेको हुनसक्छ ।लुकेको क्षमता देखाएर दुर्गेस थापाको गीत “दुश्मन हेरेकै हेर्यै “जस्तै बन्न सक्नेछौ ।नानी बाबुहरूलाई ईतिहासका कुराहरू घोटाउनु भन्दा पनि त्यसको धारणा दिने हो । त्यसको ठाउँमा नैतिक शिक्षा र दैनिक ब्यबहारिक सामाजिक ज्ञानलाई प्रयोगात्मक तरिकाले शिक्षा दिएमा ती बिद्याथीहरू भोली कर्तब्यशिल बन्नेछन् ।”सालको पातको टपरी हुने ,नहुने सल्लैको “भन्ने बसन्त थापाको गीतमा तिमीहरूको दृष्टीकोण बन्नुपर्छ । जे कुरा जेका लागि हो त्यहि कुरा त्यही ठाउँमा प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश बोकेको गीत तिमीहरूको मार्ग दर्शन बन्नुपर्छ ।
बिद्यार्थीहरूको रूचीहरूमा “ग्रेडिङ “ गरेर उनीहरूलाई ब्यबहारिक शिक्षा दिएमा कसैलाई अनुत्तिर्ण हुनुपर्दैन । बिकसित देशहरूमा बच्चाहरूको क्षमता बुझेर त्यहि अनुरूप “ गाईड “ गरिन्छ । त्यो बिषयलाई पटक पटक “रिपिट “ गराएर त्यहि “सेसन”मा “लेभल अप “ गराईन्छ ।कक्षाको ब्यबस्थापन गर्दा उमेर समूहका आधारमा कक्षा तोकिनु पर्छ । त्यसले गर्दा एउटै उमेरका नानीबाबुहरू “ क्लासमेट “हुन्छन् । एउटै उमेरमा कक्षा र “लेभल “ पुरा हुने ब्यबस्था गरिनुले उनीहरूमा सिनीयर र जुनियरको महत्व थाहा हुन्छ ।
म जापानमा लामो समय बसेकोले यहाँको बिद्यालयको ब्यबस्थापनका बारेमा एउटा उदाहरण पेश गर्दछु । जस्तै जापानमा भएको बिद्यालयको “लेभल “ ब्यबस्थापनले यहाँका नानीबाबुहरूले स्कूल सकिंदा रोजगारको बाटो आफै भेट्छन । त्यहि अनुरूप उनीहरूले ब्यबसायिक कलेज या बिश्व बिद्यालय जान्छन् ।त्यसको अन्तिम बर्ष “जब हन्टिंग Job hunting “ बर्षका रूपमा आफ्नो जागीर या पेशा खोज्नमा लगाउछन् । त्यसैका आधारमा त्यहि क्षेत्रमा जागीर या पेशाको “एग्रीमेन्ट “ गरेर “लेभल “ उत्तिर्ण गर्छन् । यसरी सत प्रतिशत रोजगार बन्छन् ।
जापानमा ६ बर्ष देखि १२ बर्षसम्म प्राथमिक तह , १३ बर्ष देखि १५ बर्षसम्म निम्न माध्यमिक तह र १६ बर्ष देखि १८ बर्षमा माध्यमिक तह पुरा हुन्छ । उमेर संगै सबैको “लेभल” पुरा हुन्छ र सबैले भबिष्यको आफ्नो बाटो निश्चित गर्छन् र त्यहि अनुरूपमा कलेजमा जान्छन् ।यहि तरिका देशले अपनाउने हो भने धेरै बिद्यार्थीले देशमै निश्चित समय काम गर्ने थिए । जसले देशको बिकाश हुनमा कोशे ढुंगा साबित हुने थियो ।
बिद्यार्थीले गर्ने आन्दोलन, शिक्षकले गर्ने आन्दोलन र राजनीतिक पार्टीहरूले अपनाउने आफ्ना दीर्घकालिन कार्यक्रमहरू र राज्यले लिने शिक्षा नीतिमा यहि कुराको ब्यबस्था हुने हो भने कोहि पनि नारा जुलुस गरेर आफ्नो समय बरबाद गर्नुपर्ने थिएन । सबैको आआफ्नो निश्चित क्षेत्र हुने थियो ।राजनीति गर्नेहरूले पनि पहिले आफुले निश्चित काम गरेर समाजमा प्रमाणित गरेर देखाउन सक्नुपर्छ । पदमा बस्नेले पदिय दायित्व बोध गरेर नैतिकताको राजनीति गर्ने गर्छन् , जापानका राजनीति कर्मीहरू ।नेपालमा पनि यस्तो हुने हो भने सबै ; सबै ठाउँमा जिम्मेवार भएर देश निर्माणमा लाग्ने थिए ।
देश बन्ने भनेको राजनीतिक दृष्टीकोणले हो ।त्यसका आधारमा तयार गर्ने कार्य योजना हो ।त्यसमा पनि शिक्षा नीति प्रमुख हो । त्यहि शिक्षा नीतिले देशका सबै क्षेत्रलाई दिशा निर्देशको पाठ्यक्रम तयार गर्दछ । त्यहि अनुरूप देशमा सियो देखि रकेट सम्म ,कृषि देखि औषधी सम्म , गोरेटो देखि राजमार्ग सम्म , शिक्षक देखि डाक्टर सम्म, बैज्ञानिक ,ईन्जिनियर , ड्राईभर , पाईलट , सेना ,पुलिस सबै शिक्षाले उत्पादन गर्दछ ।एग्रीकल्चर , हर्टीकल्चर , फ्लोरी कल्चर सबै शिक्षाले उत्पादन गर्दछ ।
अन्तमा , देशले यति प्रतिशत पास र फेलमा होईन कि सबै नानी बाबुहरूलाई पास गराउने शिक्षा नीति लिनुपर्छ । सबैलाई रोजगार बन्ने बाटो दिनुपर्छ र देशमा रोजगारी श्रृजना गर्न तयारी बस्तु आयात गर्ने होइन , प्रबिधि आयात गरिनु पर्छ ।त्यसका आधारमा मात्रै देशको उत्पादन गुणस्तरिय हुन जान्छ र अन्तराष्ट्रिय बजारमा खपत हुन्छ । कसैले देश छोडेर रोजगारीका लागि गन्तब्य मुलुक चाहार्नु पर्दैन ।
अन्तमा एसईई दिएका सबै नानी बाबुहरूलाई बधाई तथा उज्वल भबिष्यको शुभकामना । हिम्मत हारेर होईन संसारको प्रगती हेरेर भबिष्य निर्माण गर्ने दिशामा अग्रसर हुनु ।।
