टोकियो (जापान) – लामो समयदेखि आफ्नो मौलिक संस्कृति र एकनासे जनसांख्यिकीय संरचना (Homogeneous Society) का लागि परिचित जापानको मुहार अब तीव्र गतिमा बदलिँदैछ। सरकारी प्रक्षेपणलाई समेत गलत सावित गर्दै जापानका धेरै स्थानीय तहहरूमा विदेशी नागरिकको जनसंख्या १० प्रतिशतको थ्रेसहोल्ड नाघिसकेको छ।
राष्ट्रिय अनुसन्धान संस्थानले सन् २०७० सम्ममा मात्रै जापानमा विदेशीको जनसंख्या १०.८ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरेको थियो। तर, सन् २०२५ को सुरुवातसँगै २७ वटा नगरपालिकाहरूमा विदेशी बासिन्दाको अनुपात १० प्रतिशतभन्दा माथि पुगिसकेको छ। होक्काइडोको सिमुकाप्पु गाउँमा त यो अनुपात ३६.६ प्रतिशत पुगेको छ, जहाँ हरेक तीन जनामध्ये एक जना भन्दा बढी विदेशी छन्।
यो तथ्यांकले जापान विदेशी कामदारमाथि कति निर्भर भइसक्यो भन्ने मात्र देखाउँदैन, त्यहाँको समाज र दैनिक जीवनमा आएको ठूलो परिवर्तनलाई पनि संकेत गर्दछ।
गाउँ–गाउँमा विदेशी कामदारको लहर
मध्य जापानको आइची प्रान्तमा रहेको तोबिसीमा (Tobishima) गाउँको उदाहरण हेरौं। करिब ४,७१३ जनसंख्या रहेको यो ठाउँमा ५०१ जना विदेशी बासिन्दा छन्, जुन कुल जनसंख्याको १०.६ प्रतिशत हो।
कामका दिनहरूमा साँझपख यहाँको सडकमा युनिफर्म लगाएका विदेशी कामदारहरू साइकलमा लामबद्ध देखिन्छन्। सप्ताहान्तमा चल्ने स्थानीय बसहरूमा आधाजसो यात्रु विदेशी नै हुन्छन्। यीमध्ये धेरैजसो ‘टेक्निकल इन्टर्न’ (Technical Intern) वा ‘स्पेसिफाइड स्किल्स’ (SSW) भिसामा आएका कामदारहरू छन्, जसले साना तथा मझौला उद्योगहरूको श्रम अभाव टालिरहेका छन्।
“उनीहरू विना कम्पनी चल्नै सक्दैन”
नागोया बन्दरगाह नजिकैको तोबिसीमा सेसाकुशो (Tobishima Seisakusho) उत्पादन प्लान्टका ७३ वर्षीय अध्यक्ष हिदेकी इसोले विदेशी कामदारको महत्वलाई खुलेर स्वीकार गरेका छन्। रेफ्रिजेरेसन र कुलिङ उपकरणका पार्टपूर्जा बनाउने उनको कम्पनीका २१ कर्मचारीमध्ये ४ जना भियतनामी छन्।
“उनीहरू हाम्रो लागि अमूल्य सम्पत्ति हुन्, खजाना हुन्,” इसोले भने, “यदि उनीहरूले काम छोडे भने कम्पनी बाँच्नै सक्दैन।”
युवा जापानीहरू शहर पस्ने क्रम बढेकाले स्थानीय रोजगारदाताहरूलाई कामदार पाउन मुस्किल छ। जापानी कामदार पाइहाले पनि उनीहरू छिट्टै काम छोड्ने प्रवृत्ति छ। “कम्पनीको भविष्य सोच्दा जापानी युवा नै राम्रो हुन्थ्यो होला, तर त्यो सम्भव भएन। हामीसँग अरू विकल्प नै छैन,” इसोले बाध्यता सुनाए।
कम्पनीमा कार्यरत २८ वर्षीय भियतनामी युवा गुएन मान हा विगत ६ वर्षदेखि यहाँ छन्। उनी मासिक १ लाख २० हजार देखि १ लाख ५० हजार येन घर पठाउँछन्। उनले भने, “मलाई मेरो काम मन पर्छ। सम्भव भएसम्म म सधैं जापानमै काम गर्न चाहन्छु।”
मिश्रित प्रतिक्रिया : स्वीकार्यता र असहजता
विदेशीहरूको यो तीव्र आगमनलाई लिएर स्थानीय जापानीहरूमा मिश्रित प्रतिक्रिया पाइन्छ।
• सकारात्मक पक्ष: ५४ वर्षीया एक महिला कृषक भन्छिन्, “विदेशी बासिन्दाहरू बगैंचाको काममा खुसीसाथ सघाउँछन् र निकै मेहनती छन्।”
• चुनौतीहरू: केही स्थानीयहरू विदेशीले ट्राफिक नियम पालना नगरेको गुनासो गर्छन्। एक ७५ वर्षीया व्यवसायी महिला विदेशीको श्रमको कदर त गर्छिन् तर जापानी रितिरिवाजसँग अपरिचित मानिसहरूको संख्या बढ्दा चिन्तित पनि छिन्। ८३ वर्षीया अर्की वृद्धाले आफ्नो परिवेशमा आएको अचानक परिवर्तनले आफूलाई असहज महसुस गराएको बताइन्।
तथ्यांकले के भन्छ?
सन् २०२४ को अन्त्यसम्ममा जापानमा विदेशी बासिन्दाको संख्या ३७.६ लाख पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३ लाख ५० हजारले बढी हो। यो वार्षिक वृद्धि हालसम्मकै उच्च हो।
सन् १९९० सम्म जापानमा विदेशीको संख्या निकै कम थियो। तर, श्रम अभाव चर्किएसँगै जापानले आप्रवासन नीति खुकुलो बनाउँदै लग्यो। अहिले जापान विदेशी जनसंख्या विस्तारको तेस्रो चरणमा छ।
भविष्यको बाटो : सहअस्तित्व अपरिहार्य
जापानको ‘नेसनल इन्स्टिच्युट अफ पपुलेसन एण्ड सोसल सेक्युरिटी रिसर्च’ का अनुसार सन् २०७० सम्ममा जापानको कुल जनसंख्या ८ करोड ७० लाखभन्दा तल झर्नेछ। अहिलेको प्रवृत्ति हेर्दा श्रम बजारमा विदेशीको उपस्थिति सरकारी अनुमान भन्दा धेरै छिटो बढिरहेको छ।
फुकुई प्रिफेक्चुरल युनिभर्सिटीका जनसांख्यिकी प्राध्यापक सुकासा सासाइ भन्छन्, “जापान अब विदेशीहरूसँगको सहअस्तित्व बिना बाँच्नै नसक्ने समाज बनिसकेको छ।”
जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको गठबन्धन सरकारले विदेशीमाथि कडा नियन्त्रणको वकालत गरे पनि, र अटोमेसन वा एआई (AI) को प्रयोग बढे पनि, जापानको ओरालो लाग्दो जन्मदर र बुढ्यौली समाजलाई धान्न विदेशी कामदारको विकल्प नदेखिएको विज्ञहरू बताउँछन्।
अब प्रश्न “विदेशी कामदार ल्याउने कि नल्याउने?” भन्ने होइन, बरु “उनीहरूलाई समाजमा कसरी सम्मानजनक रूपमा स्थापित र एकीकृत गर्ने?” भन्नेतर्फ मोडिएको छ।
श्रोतः क्योदो न्युज (Kyodo News)
