जापानमा घट्दो जन्मदारलाई सम्बोधन गरि जनसख्यामा वृद्धि ल्याउनका लागि पुरुष कामदारहरूलाई बाल हेरचाह गर्न ८५ प्रतिशत बिदा लिने पुरुषको अनुपात बढाउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य प्रधानमन्त्री फुमियो किशिदाले राखेका छन ।
मार्च १७ मा भएको पत्रकार सम्मेलनमा किशिदाले जन्मदर बढाउन लागि व्यापक अवधारणा र प्रमुख लक्ष्यहरू प्रस्तुत गर्दै “हामीले समाजको समग्र चेतना र संरचना परिवर्तन गर्नुपर्छ।”
भन्ने मान्यताका साथ सन् २०३० सम्ममा ८५ प्रतिशत बाल हेरचाह गर्न पुरुष कर्मचारीले यस्तो बिदा लिने वातावरण मिलाउने बताए ।
आर्थिक वर्ष २०२१ मा १४ प्रतिशत पुरुष कर्मचारीले यस्तो बिदा लिएका थिए भने सन् २०२५ मा ५० प्रतिशत पुर्याइ २०३० सम्म ८५ प्रतिशतमा पुर्याउने आफ्नो नीतिसहितको योजना प्रधानमन्त्री किशिदाले प्रस्तुत गरेका छन । जापानको इतिहासमा पहिलो पटक सन् २०२२ मा जन्मदर ८००,००० भन्दा कम भएको तथ्याङ्कलाई उनले औंल्याउदै भने – यसले मलाई गम्भिर बनाएको छ ।
उनले घट्दो जन्मदरलाई सम्बोधन गर्न बाल हुर्काउने पुस्तामा भएकाहरुको आम्दानी बढाउने, सम्पूर्ण समाजको संरचना र चेतनामा परिवर्तन गर्ने र बालबालिका हुर्काउने सबै घरपरिवारलाई सहयोग गर्ने तीनवटा महत्वपूर्ण अवधारणा प्रस्तुत गरेका छन ।
बाल हेरचाह बिदा लिने पुरुष कर्मचारीहरूको लक्ष्य पूरा गर्ने प्रयासमा किशिदाले व्यक्तिगत कम्पनीहरूको अवस्थालाई यथाशक्य सहयोग गर्ने खुलासा गर्दै भने- सरकारले अस्थायी रूपमा बाल हेरचाह बिदा लिने सहकर्मीहरूको काम ग्रहण गर्ने कर्मचारीहरूलाई विशेष भत्ता दिने साना व्यवसायहरूलाई सहयोग पुर्याउन नयाँ कार्यक्रम ल्याउने विचार गरिरहेको छु।
सरकारले बच्चा जन्मेपछि निश्चित अवधिका लागि अभिभावकलाई दिइने बाल-पालन भत्ता पनि बढाउनेछ ।नयाँ कार्यक्रमले अनियमित कर्मचारी, स्वतन्त्र कामदार र स्वरोजगारलाई पनि भत्ता विस्तार गर्नेछ प्रधानमन्त्री किशिदाले भने ।
बाल पालनपोषण घरपरिवारको आम्दानी बढाउनका लागि, सरकारले पार्टटाइम काम गर्ने कर्मचारीहरू, प्रायः आमाहरू, जसले आफ्नो जीवनसाथी वा आमाबाबुको आश्रितको रूपमा आफ्नो हैसियत कायम राख्न सकून् र सामाजिक सुरक्षा बीमा प्रिमियम तिर्न नपरोस् भनेर कार्यक्रमलाई परिमार्जन गर्ने विचार समेत सरकारको रहेको उनले बताए ।
किशिदाले हालको बाल भत्ता विस्तार गर्ने र बाल पालनपोषण परिवारका लागि आवास खर्चमा अनुदान दिन नयाँ कार्यक्रम स्थापना गर्ने कुरामा पनि जोड दिए। विवाह गर्ने र बच्चा जन्माउनेहरूका लागि मासिक भुक्तानी घटाउन विद्यार्थी ऋणको भुक्तानीमा पनि संशोधन गरिनेछ।
किशिदाले जनवरीमा आफ्नो संसदमा नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने भाषणमा भनेका थिए कि उनको प्रशासनले घट्दो जन्मदरलाई सामना गर्न उपायहरूको अभूतपूर्व उपाय र प्याकेजहरू अबलम्वन गर्नेछ।
विशेष गरी अधिकांश बाल हेरचाह बिदा भत्ता रोजगार बीमा कार्यक्रम मार्फत भुक्तानी गरिन्छ जसमा व्यवस्थापन र श्रमले समान योगदान गर्दछ।
तर हालको न्यून स्तरका पुरुष कर्मचारीहरूले बाल हेरचाह बिदा लिएर पनि, आर्थिक २०२१ मा भत्ता भुक्तानी कुल ६४५.६ बिलियन येन ($४.९ बिलियन) थियो, जुन १० वर्ष अघिको तुलनामा २.५ गुणाले बढेको छ।
आर्थिक २०२३ मा घाटा उत्पन्न हुने सम्भावना छ, तर कम्पनीहरूलाई उनीहरूको योगदान बढाउन सहमत हुन सजिलो हुनेछैन किनभने भत्ता भर्नको लागि वर्षमा धेरै दशौं अर्ब येन आवश्यक हुनेछ।
