टोकियो, जापान जापानको राजधानी टोकियोमा घरजग्गाको मूल्यमा भएको भारी वृद्धिको असर अब घरभाडामा पनि देखिन थालेको छ। विशेष गरी टोकियोका प्रमुख २३ वडाहरूमा बसोबास गर्ने कामदार वर्गका लागि घरभाडा तिर्नु नै मुख्य चुनौती बनेको छ। हालैको एक तथ्यांकअनुसार, टोकियोका ‘फेमिली अपार्टमेन्ट’हरूको भाडा परिवारको खर्चयोग्य आम्दानी (Disposable Income) को ४० प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको छ, जसले मध्यम वर्गीय परिवारहरूको आर्थिक अवस्थालाई गम्भीर संकटमा धकेलिदिएको छ।
घरभाडामा ऐतिहासिक वृद्धि
लामो समयदेखि जापानमा घरभाडा स्थिर रहने मानिन्थ्यो। तर, पछिल्लो समय नयाँ र पुराना दुवै खालका ‘मेन्सन’ (अपार्टमेन्ट) को बिक्री मूल्य आकाशिएपछि त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव भाडामा सरेको छ। घरजग्गा विज्ञहरूका अनुसार, टोकियोको केन्द्र भागमा सुलभ दरमा कोठा वा फ्ल्याट पाउन अब लगभग असम्भव जस्तै बन्दै गएको छ।
आम्दानीको ठूलो हिस्सा भाडामै
जापानमा सामान्यतया घरभाडालाई कुल आम्दानीको २५ देखि ३० प्रतिशतभित्र राख्नु उपयुक्त मानिन्छ। तर, हाल टोकियोका २३ वडाहरूमा यो सीमा नाघेर ४० प्रतिशत पुगेको छ। यसको अर्थ, एक परिवारले १०० येन कमाउँदा ४० येनभन्दा बढी त घरभाडामै खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता छ। बाँकी ६० येनले शिक्षा, खाद्यान्न, स्वास्थ्य र बचत धान्नुपर्ने हुँदा धेरै परिवारहरूले आफ्नो जीवनशैलीमा कटौती गर्न थालेका छन्।
“बच्चाको जन्म र भविष्यको योजना बनाउँदा, टोकियोको यति महँगो भाडा तिरेर यहाँ बसिरहन अब सम्भव देखिँदैन,” टोकियोको १-डीके अपार्टमेन्टमा बसोबास गर्ने एक जापानी नागरिकले आफ्नो पीडा पोखे।
किन बढ्दैछ भाडा?
१. मकानको मूल्यमा वृद्धि: नयाँ अपार्टमेन्ट निर्माण लागत बढ्नु र विदेशी लगानीकर्ताहरूको आकर्षणले घरजग्गाको मूल्य बढेको छ।
२. महँगी (Inflation): जापानमा पछिल्लो समय बढेको महँगीले निर्माण सामग्री र मर्मत सम्भार खर्च बढाएको छ, जसको भार अन्ततः भाडावालामै पर्ने गरेको छ।
३. सहरीकरण: रोजगारी र अवसरका लागि टोकियो भित्रिने क्रम नरोकिँदा माग र आपूर्तिको सन्तुलन बिग्रिएको छ।
जनसांख्यिकीय प्रभाव र बसाइँसराइ
यही अनुपातमा भाडा बढ्दै जाने हो भने टोकियोबाट युवा र मध्यम वर्गीय परिवारहरू बाहिरिने (De-population) क्रम बढ्न सक्ने चेतावनी अर्थशास्त्रीहरूले दिएका छन्। मानिसहरू अब टोकियोका २३ वडा छोडेर छिमेकी प्रान्तहरू जस्तै चिबा, साइतामा वा कानागावाका सस्तो क्षेत्रतर्फ आकर्षित हुन थालेका छन्।
बढ्दो घरभाडा जापानको नयाँ मुद्रास्फीति (Inflation) को कारण बन्न सक्ने देखिएको छ। स्थिर मानिएको भाडा दरमा आएको यो उछालले टोकियोको आर्थिक र सामाजिक संरचनामै परिवर्तन ल्याउन सक्ने जोखिम बढाएको छ। सरकार र सम्बन्धित निकायले समयमै उचित नीति नल्याउने हो भने, ‘सपनाको सहर’ टोकियो धेरैका लागि पहुँच बाहिरको सहर बन्ने निश्चित छ।
