जापानले अर्को हप्ता पूर्व प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको राजकीय अन्त्येष्टिमा पुष्प अर्पण गर्दा ठूलो स्वरमा पढ्ने देशहरूको नाममा ताइवान समावेश गर्ने योजना बनाएको सरकारी स्रोतहरूले शनिबार बताएको छ।
जुलाईको सुरुमा एक चुनावी अभियानको क्रममा एक बन्दुकधारीद्वारा मारिएका आबेसँग तालिवानले बनाएको घनिष्ठ सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर यो योजना बनाइएको बताएको छ । यदि यो कार्य सम्पन्न भयो भने जापानले आत्म-सम्बन्धलाई सम्बोधन गर्ने सम्भावना छ।
तर मंगलबारको राज्यको राजकीय अन्त्येष्टिमा ताइवानलाई एक देशको रूपमा व्यवहार गर्दा अझै पनि चीनबाट कडा प्रतिक्रिया आउन सक्छ, जसले प्रजातान्त्रिक टापुलाई आवश्यक भएमा बल प्रयोग गरी मुख्य भूमिसँग पुनर्मिलन हुने प्रजातान्त्रिक टापु बनाउन सक्छ ।
टोकियोको निप्पोन बुदोकान हलमा हुने उक्त अन्त्येष्टिमा करिब ४ हजार ३ सय मानिस सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसमध्ये २ सय १८ विदेशी देश तथा क्षेत्रका साथै अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थाका करिब ७ सय सहभागी हुने सम्भावना रहेको सरकारले जनाएको छ ।
चीनले चिनियाँ जनराजनीतिक परामर्शदात्री सम्मेलनका उपाध्यक्ष वान गाङलाई समारोहमा पठाउने कार्यक्रम छ। ताइपेई र टोकियो बीचको “बलियो र साँचो मित्रता” देखाउने उद्देश्यले यसका राष्ट्रपतिका प्रवक्ताद्वारा बिल गरिएको ताइवानको प्रतिनिधिमण्डलका तीन सदस्यहरू मध्ये एक हुन् ।
अन्य दुई पूर्व विधायिका वक्ता वाङ जिन-पिंग र फ्रान्क सिह, जापानका लागि ताइवानका वर्तमान राजदूत र पूर्व प्रधानमन्त्री हुन्।
पुष्प बिछाउने व्यवस्थाको विपरीत ताइवानका प्रतिनिधिहरूलाई विश्वभरका देशहरू र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूका प्रतिनिधिहरूका लागि क्षेत्रहरू बीचमा बसाइनेछ, र प्यालेस्टाइनको छेउमा राखिने अपेक्षा गरिएको छ, जुन मान्यता प्राप्त देश पनि होइन।
जापान सरकारले बिहीबार जारी गरेको अतिथि सूचीले ताइवानी प्रतिनिधिमण्डललाई क्षेत्रीय खण्डमा राखेको छ।
मङ्गलबार राती अन्त्येष्टि पछि ताइवानका प्रतिनिधिहरूलाई पनि कार्यक्रममा आमन्त्रित गरिने छैन, जहाँ विदेशी राष्ट्रका प्रतिनिधिहरूले स्वर्गीय नेताकी श्रीमती अकी आबे र प्रधानमन्त्री फुमियो किशिदालाई शोक प्रकट गर्ने स्रोतहरूले बताए । यसको अतिथि सूची राष्ट्रिय नेताहरू र वर्तमान विधायिका निकायका नेताहरूमा सीमित छ।
चीनले आफ्नो “आन्तरिक मामिलामा” हस्तक्षेपको रूपमा हेरेको कुनै पनि कार्यको विरोधमा आवाज उठाइरहेको छ र अमेरिकी प्रतिनिधि सभाका अध्यक्ष न्यान्सी पेलोसीको अगस्टको सुरुमा ताइवान भ्रमणपछि तनाव बढेको छ।
बेइजिङले दाबी गरेको टोकियो-नियन्त्रित पूर्वी चीन सागर टापुहरूको समूह सेन्काकुसलगायत दक्षिणपश्चिमी टापुहरूको निकटतालाई लिएर ताइवानको आकस्मिकता पनि जापानको लागि विशेष चिन्ताको विषय हो।
सन् १९७२ मा चीनसँगको संयुक्त विज्ञप्तिमा जापानले जनवादी गणतन्त्र चीनलाई चीनको एकमात्र वैधानिक सरकार र ताइवानसँग गहिरो सम्बन्ध भएको स्वीकार गरेको थियो ।
सन् २०१२ मा दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध सामान्य भएदेखि जापानले ताइवानमाथि चीनको दाबीलाई आफ्नो क्षेत्रको रूपमा सम्मान गर्ने अडान लिएको छ, साथै यस टापुसँग गैर-सरकारी कार्य सम्बन्ध पनि कायम राखेको छ।
हालैका वर्षहरूमा चीन जापान-ताइवानको घनिष्ठ सम्बन्धबाट हुने जोखिमहरूप्रति बढी सतर्क भएको छ, र टोकियोलाई उनीहरूको सम्बन्धको “राजनीतिक आधार” लाई सम्मान गर्न आह्वान गरिरहेको छ।
विनाशकारी भूकम्प र सुनामीका समयमा जापानको एक आधिकारिक कार्यक्रममा ताइवानको उपचारमा सहयोगले विगतमा एक भन्दा बढी पटक विवाद निम्त्यायो। पूर्व प्रधानमन्त्री योशिहिको नोडाले गत वर्ष २०१२ को पीडितहरूको सम्झनामा फूल अर्पण गर्ने देशहरू मध्ये ताइवानलाई उपचार नगराएकोमा संसदमा माफी माग्न बाध्य भएका थिए।
सन् २०१३ मा आबे सरकारको नेतृत्वमा भएको कार्यक्रममा ताइवानलाई समावेश गरिएको थियो भने चीनले विरोधमा भाग लिन अस्वीकार गरेको थियो ।
