नेपालीहरूको आकर्षक वैदेशिक गन्तव्यका रूपमा रहेको जापानबाट गत वर्ष (सन् २०२५) उल्लेख्य संख्यामा नेपालीहरू डिपोर्ट (देश निकाला) भएका छन्। अध्यागमन विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार, सन् २०२५ मा मात्रै जापानबाट १२८ जना नेपाली डिपोर्ट भई नेपाल फर्किएका हुन्।
सम्बन्धित मुलुकको नियम उल्लंघन गर्ने र गैरकानुनी रूपमा बस्नेहरूलाई जापान सरकारले पक्राउ गरी स्वदेश फिर्ता पठाएको विभागको विवरणले देखाउँछ।
किन भए डिपोर्ट? यी हुन् मुख्य कारणहरू:
अध्यागमन विभागका निर्देशक ढकालका अनुसार नेपालीहरू डिपोर्ट हुनुका पछाडि मुख्यतया चारवटा कारणहरू देखिएका छन्:
- ओभरस्टे (अनुमतिभन्दा बढी बसाइ): भिसाको अवधि सकिएपछि पनि नवीकरण नगरी वा स्वदेश नफर्की लुकिछिपी बस्नेहरू जापानको अध्यागमनको फन्दामा परेका छन्।
- गैरकानुनी बसाइ: कुनै पनि वैध भिसा नलिई वा नक्कली कागजातका आधारमा बसोबास गर्ने नेपालीहरू डिपोर्टको सूचीमा परेका छन्।
- अपराधिक क्रियाकलापमा संलग्नता: जापानमा विभिन्न अपराधमा संलग्न भई अदालतबाट दोषी ठहरिएका र कैद भुक्तान गरेका नेपालीहरूलाई जेलमुक्त भएलगत्तै नेपाल फर्काइएको छ।
- अध्यागमन कानुनको उल्लंघन: भिसाको प्रकृतिविपरीत काम गर्ने (जस्तै: विद्यार्थी भिसामा गएर तोकिएको भन्दा बढी काम गर्ने वा वर्क पर्मिटबिना काम गर्ने) हरू पनि कारबाहीमा परेका छन्।
“कानुनको पालना अनिवार्य” – विभाग
अध्यागमन विभागका निर्देशक ढकालले यसबारे प्रष्ट पार्दै भन्नुभयो, “सम्बन्धित मुलुकमा ओभरस्टे गरेको, अपराधमा संलग्न भई कैद भुक्तान गरेको, भिसा नलिइकन गैरकानुनी बसेको र सम्बन्धित मुलुकको अध्यागमन कानुनविपरीतका कसूरमा नेपालीलाई डिपोर्ट गरेको देखिन्छ।”
जापान सरकारले पछिल्लो समय आफ्नो अध्यागमन नीतिमा कडाइ गरेसँगै नियम मिच्ने विदेशी नागरिकहरूमाथि निगरानी बढाएको छ। यसले गर्दा सानो गल्तीले पनि वर्षौँको मेहनत र सपना अधुरै छाडेर स्वदेश फर्कनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।
प्रवासमा रहेका नेपालीलाई सन्देश
जापानमा रहेका वा जापान जाने तयारीमा रहेका नेपालीहरूले त्यहाँको स्थानीय कानुन र अध्यागमन नियमको पूर्ण पालना गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। विशेषगरी भिसा सकिनुअघि नै नवीकरण प्रक्रिया सुरु गर्ने र अपराधिक गतिविधिबाट टाढा रहन विभागले आग्रह गरेको छ।
जापानमा डिपोर्टबाट जोगिन ध्यान दिनुपर्ने कानुनी प्रावधानहरू
जापानको अध्यागमन कानुन (Immigration Control and Refugee Recognition Act) निकै कडा छ। यहाँको बसाइलाई सुरक्षित र कानुनी बनाउन नेपालीहरूले निम्न कुरामा विशेष ध्यान दिनु जरुरी छ:
१. भिसा नवीकरणमा सचेतता आफ्नो भिसा (Residence Card) को म्याद सकिनुभन्दा कम्तीमा ३ महिना अगाडि नै नवीकरण प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्छ। म्याद सकिएपछि एक दिन मात्र बढी बस्नु पनि ‘ओभरस्टे’ मानिन्छ, जसले सिधै डिपोर्टको जोखिम बढाउँछ।
२. काम गर्ने समय सीमा (२८ घण्टाको नियम) विद्यार्थी भिसा वा ‘डिपेन्डेन्ट’ भिसामा रहेकाहरूले हप्ताको २८ घण्टा भन्दा बढी काम गर्नु गैरकानुनी हो। अध्यागमनले बैंक स्टेटमेन्ट र कर विवरणमार्फत यसको निगरानी गरिरहेको हुन्छ। धेरै काम (Overwork) गरेको पाइएमा भिसा नवीकरण रोकिने वा डिपोर्ट हुने सम्भावना रहन्छ।
३. ठेगाना र विवरण परिवर्तनको जानकारी यदि तपाईंले कोठा सर्नुभयो, काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन गर्नुभयो वा आफ्नो शैक्षिक संस्था परिवर्तन गर्नुभयो भने १४ दिनभित्र स्थानीय वडा कार्यालय (City Office) वा अध्यागमन विभागमा जानकारी गराउनु अनिवार्य छ।
४. कर र स्वास्थ्य बीमा (Tax and Health Insurance) जापानमा समयमै कर (Income Tax/Resident Tax) र स्वास्थ्य बीमाको प्रिमियम नतिर्नुलाई गम्भीरताका साथ हेरिन्छ। कर बक्यौता रहेमा भिसा नवीकरणमा समस्या पर्छ र कानुनी जटिलता आउन सक्छ।
५. सानातिना अपराधबाट बच्नुहोस् जापानमा सडकमा झगडा गर्ने, मापसे गरी साइकल वा गाडी चलाउने, अरूको कार्ड प्रयोग गर्ने वा शंकास्पद आर्थिक कारोबारमा संलग्न हुने जस्ता कार्यले ‘पुलिस रेकर्ड’ खराब बनाउँछ। जेल सजाय पाएका विदेशीलाई जापानले प्राय: स्थायी रूपमै प्रतिबन्ध लगाउँदै डिपोर्ट गर्ने गर्दछ।
१. भिसा नवीकरणमा सचेतता आफ्नो भिसा (Residence Card) को म्याद सकिनुभन्दा कम्तीमा ३ महिना अगाडि नै नवीकरण प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्छ। म्याद सकिएपछि एक दिन मात्र बढी बस्नु पनि ‘ओभरस्टे’ मानिन्छ, जसले सिधै डिपोर्टको जोखिम बढाउँछ।
२. काम गर्ने समय सीमा (२८ घण्टाको नियम) विद्यार्थी भिसा वा ‘डिपेन्डेन्ट’ भिसामा रहेकाहरूले हप्ताको २८ घण्टा भन्दा बढी काम गर्नु गैरकानुनी हो। अध्यागमनले बैंक स्टेटमेन्ट र कर विवरणमार्फत यसको निगरानी गरिरहेको हुन्छ। धेरै काम (Overwork) गरेको पाइएमा भिसा नवीकरण रोकिने वा डिपोर्ट हुने सम्भावना रहन्छ।
३. ठेगाना र विवरण परिवर्तनको जानकारी यदि तपाईंले कोठा सर्नुभयो, काम गर्ने ठाउँ परिवर्तन गर्नुभयो वा आफ्नो शैक्षिक संस्था परिवर्तन गर्नुभयो भने १४ दिनभित्र स्थानीय वडा कार्यालय (City Office) वा अध्यागमन विभागमा जानकारी गराउनु अनिवार्य छ।
४. कर र स्वास्थ्य बीमा (Tax and Health Insurance) जापानमा समयमै कर (Income Tax/Resident Tax) र स्वास्थ्य बीमाको प्रिमियम नतिर्नुलाई गम्भीरताका साथ हेरिन्छ। कर बक्यौता रहेमा भिसा नवीकरणमा समस्या पर्छ र कानुनी जटिलता आउन सक्छ।
५. सानातिना अपराधबाट बच्नुहोस् जापानमा सडकमा झगडा गर्ने, मापसे गरी साइकल वा गाडी चलाउने, अरूको कार्ड प्रयोग गर्ने वा शंकास्पद आर्थिक कारोबारमा संलग्न हुने जस्ता कार्यले ‘पुलिस रेकर्ड’ खराब बनाउँछ। जेल सजाय पाएका विदेशीलाई जापानले प्राय: स्थायी रूपमै प्रतिबन्ध लगाउँदै डिपोर्ट गर्ने गर्दछ।
६. शरणार्थी (Refugee) भिसाको दुरुपयोग नगर्नुहोस् काम गर्ने लोभमा शरणार्थी भिसा आवेदन दिने र पछि आवेदन अस्वीकृत हुँदा गैरकानुनी बन्ने प्रवृत्तिले धेरै नेपाली समस्यामा परेका छन्। यस्तो अवस्थामा समातिएमा सिधै डिपोर्ट गरिन्छ।
जापानमा आफ्नो भविष्य उज्ज्वल बनाउन त्यहाँको नियम र संस्कृतिको सम्मान गर्नु अनिवार्य छ। अध्यागमन विभागका अनुसार, नियम पालना गर्नेहरूका लागि जापान सुरक्षित रहे पनि लुकिछिपी बस्ने र कानुन मिच्नेहरूका लागि कडाइ गरिँदै लगिएको छ।
