न्युयोर्क, अमेरिका । भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अमेरिकी सेनाले नियन्त्रणमा लिएको घटनाले विश्व राजनीतिमा ठूलो हलचल पैदा गरेको छ। चीनले मादुरोको तत्काल रिहाइको माग गरिसकेको अवस्थामा रुस, इरान र क्युबा लगायतका देशहरूले पनि अमेरिकी कदमको कडा निन्दा गरेका छन् भने केही देशहरूले यसलाई लोकतन्त्रको पुनस्र्थापनाको अवसरका रूपमा स्वागत गरेका छन्।
रुसको प्रतिक्रिया: “अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको नाङ्गो उल्लंघन”
रुसले अमेरिकी सैन्य कारबाहीलाई एक सार्वभौम राष्ट्र विरुद्धको “सशस्त्र आक्रामक कार्य” भन्दै भत्र्सना गरेको छ। रुसी विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “विचारधारात्मक शत्रुताका कारण अमेरिकाले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको धज्जी उडाएको छ। हामी राष्ट्रपति मादुरो र उनकी पत्नीको तत्काल रिहाइको माग गर्दछौं।” रुसले यस विषयमा छलफल गर्न संयुक्त राष्ट्र संघको सुरक्षा परिषद्को तत्काल बैठक समेत आह्वान गरेको छ।
युरोपेली संघ (EU) र बेलायत: “संयम अपनाउन आग्रह”
युरोपेली संघकी विदेश नीति प्रमुख काजा क्लासले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँग फोन वार्ता गर्दै संयम अपनाउन आग्रह गर्नुभएको छ। युरोपेली संघले मादुरो शासनको वैधतामाथि प्रश्न उठाउँदै आए पनि सैन्य हस्तक्षेपको साटो शान्तिपूर्ण संक्रमण र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालनाहुनुपर्नेमा जोड दिएको छ। बेलायतले पनि घटनाप्रति चासो देखाउँदै सबै पक्षलाई संयमित हुन र संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रको सम्मान गर्न अपिल गरेको छ।
दक्षिण अमेरिकी देशहरू: विभाजित प्रतिक्रिया
भेनेजुएलाका छिमेकी राष्ट्रहरूमा यस घटनालाई लिएर मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ:
- क्युबा र इरान: क्युबाली राष्ट्रपति मिगुएल डियाज-कानेलले यसलाई “आपराधिक आक्रमण र राज्य प्रायोजित आतंकवाद” को संज्ञा दिनुभएको छ। इरानले पनि भेनेजुएलाको सार्वभौमसत्तामाथिको प्रहार भन्दै कडा निन्दा गरेको छ।
- ब्राजिल र कोलम्बिया: ब्राजिलका राष्ट्रपति लुला दा सिल्भा र कोलम्बियाका राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रोले अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपले क्षेत्रीय शान्ति खल्बलिने चेतावनी दिँदै वार्ताको माध्यमबाट समाधान खोज्न आग्रह गर्नुभएको छ।
- अर्जेन्टिना र इजरायल: अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति जेभियर माइलीले भने मादुरोको पतनलाई “एक तानाशाहीको अन्त्य” भन्दै स्वागत गर्नुभएको छ। इजरायलले पनि मादुरोको पक्राउलाई “आतंक र लागुऔषधको सञ्जाल चलाउने तानाशाहको अन्त्य” भन्दै खुसी व्यक्त गरेको छ।
ट्रम्पको अडान र तेलमाथिको आँखा
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने मादुरोलाई लागुऔषध तस्करी र मानवता विरुद्धको अपराधमा मुद्दा चलाइने र भेनेजुएलाको तेल भण्डारलाई अमेरिकी नियन्त्रणमा राखेर त्यहाँको अर्थतन्त्र सुधार गर्ने दाबी दोहोर्याउनुभएको छ।
मादुरोको पक्राउ र अमेरिकाको प्रत्यक्ष हस्तक्षेपले ल्याटिन अमेरिकामा नयाँ भू-राजनीतिक संकट निम्त्याउने संकेत देखिएको छ।
काराकासको वर्तमान स्थिति: त्रास, अन्धकार र सैन्य तैनाथी
राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको नाटकीय पक्राउ पछि भेनेजुएलाको राजधानी काराकास अहिले निकै तनावपूर्ण र अन्योलग्रस्त अवस्थामा छ। अमेरिकी सैन्य अपरेसनका कारण शहरका विभिन्न भागहरूमा भौतिक क्षति र मानिसहरूमा ठूलो मनोवैज्ञानिक त्रास देखिएको छ।
१. रातभर विस्फोट र विमानको गर्जन: शनिबार बिहान सबेरै (करिब २ बजे) काराकासका विभिन्न सैन्य इलाकाहरूमा कम्तीमा सातवटा ठूला विस्फोटका आवाज सुनिएका थिए। स्थानीय बासिन्दाका अनुसार, विस्फोटको धक्काले घरका झ्यालहरू हल्लिएका थिए र आकाशमा अमेरिकी लडाकु विमान तथा हेलिकप्टरहरूको गर्जन सुनिएको थियो। काराकासको मुख्य सैन्य अड्डा ‘फुएर्ते तिउना’ (Fort Tiuna) र ‘ला कार्लोटा’ सैन्य विमानस्थलबाट धुवाँको मुश्लो उठिरहेको देखिएको छ।
२. अन्धकार र सञ्चार अवरोध: आक्रमण लगत्तै काराकासको दक्षिणी क्षेत्र र केही मुख्य शहरी इलाकाहरूमा विद्युत आपूर्ति पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ। अन्धकारका कारण मानिसहरू घरभित्रै लुकेर बस्न बाध्य छन्। सडकहरूमा ‘सर्टेज’ र सुरक्षा जोखिमका कारण सवारी साधनहरूको आवतजावत निकै कम छ।
३. समर्थक र विरोधीबीचको ध्रुवीकरण: राजधानीको सडकमा मिश्रित दृश्यहरू देखिएका छन्:
- मादुरो समर्थकको प्रदर्शन: मादुरोको गढ मानिने केही क्षेत्रमा उनका समर्थकहरू र नागरिक मिलिसिया (Civilian Militia) हतियारसहित सडकमा उत्रिएका छन्। उनीहरूले अमेरिकी झण्डा जलाउँदै “हामी प्रतिरोध गर्नेछौं” भन्ने नारा लगाएका छन्। काराकासकी मेयर कार्मेन मेनेन्डेजले मादुरोको रिहाइको माग गर्दै प्रदर्शनको नेतृत्व गरिरहनुभएको छ।
- विपक्षीको खुसीयाली र त्रास: केही क्षेत्रमा मादुरोको पतनलाई लिएर मानिसहरूले गोप्य रूपमा खुसीयाली मनाएका छन् भने कतिपयमा आगामी दिनमा हुन सक्ने गृहयुद्धको त्रासले सन्नाटा छाएको छ।
४. सैन्य तैनाथी र कफ्र्यु जस्तै अवस्था: काराकासका मुख्य प्रशासनिक भवन र राष्ट्रपति निवास ‘मिराफ्लोरेस प्यालेस’ वरपर नेशनल गार्डका सशस्त्र बख्तरबन्द गाडीहरूले घेरा हालेका छन्। भेनेजुएलाका रक्षामन्त्री भ्लादिमिर पाड्रिनो लोपेजले यसलाई “विदेशी आक्रमण” भन्दै आफ्नो भूमि रक्षाका लागि अन्तिम समयसम्म लड्ने घोषणा गर्नुभएको छ।
५. मानवीय संकटको जोखिम: पहिले नै गम्भीर आर्थिक संकट झेलिरहेको भेनेजुएलामा यो सैन्य हस्तक्षेपले खाद्यान्न र औषधिको थप अभाव सिर्जना हुने देखिएको छ। काराकासका अस्पतालहरूमा घाइतेहरूको संख्या बढ्न सक्ने र बिजुली नहुँदा स्वास्थ्य सेवा प्रभावित हुने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
