जापानमा ‘खतरनाक ड्राइभिङ’ को परिभाषा फेरिँदै: अब गति र मदिराको स्पष्ट ‘नम्बर’ तोकिने, नयाँ कानुनको मस्यौदा तयार

Screenshot

टोकियो, जापान

जापानमा सवारी दुर्घटना सम्बन्धी कडा कानुन मानिने “खतरनाक ड्राइभिङबाट हुने मृत्यु वा चोटपटक” (Dangerous Driving Resulting in Death or Injury) को दायरा अब थप स्पष्ट हुने भएको छ। हालको कानुनमा रहेको ‘अस्पष्टता’ ले गर्दा दोषीलाई कारबाही गर्न जटिलता देखिएपछि न्याय मन्त्रालयको एक समितिले नयाँ कानुनी मस्यौदा तयार पारेको छ।

यस नयाँ मस्यौदामा खतरनाक ड्राइभिङ ठहर हुनका लागि गति (Speed) र मदिरा (Alcohol) को स्पष्ट ‘नम्बर’ (Numerical Standard) तोकिएको छ।

के-के परिवर्तन हुँदैछ?

हालको व्यवस्थामा “नियन्त्रण गर्न कठिन हुने उच्च गति” भन्ने अस्पष्ट शब्दावली छ, जसले गर्दा अदालतमा बहस लम्बिने गरेको छ। अब भने निम्न मापदण्ड नाघेमा सिधै ‘खतरनाक ड्राइभिङ’ मानिने प्रस्ताव गरिएको छ:

१. तीव्र गति (High Speed) को हकमा:

• ६० किमी/घन्टाभन्दा बढी तोकिएको सडकमा: तोकिएको अधिकतम गतिमा +६० किमी/घन्टा थप भएमा।
• ६० किमी/घन्टा वा सोभन्दा कम तोकिएको सडकमा: तोकिएको अधिकतम गतिमा +५० किमी/घन्टा थप भएमा।

२. मदिरा सेवन (Drunk Driving) को हकमा:

• श्वासमा रक्सीको मात्रा ०.५ मिलिग्राम प्रति लिटर वा सोभन्दा बढी भएमा।

किन आवश्यक पर्यो कानुन संशोधन?

विगतका केही गम्भीर दुर्घटनाहरूमा दोषीले कानुनी छिद्र प्रयोग गर्न खोजेको देखिएपछि यो परिवर्तन गर्न लागिएको हो।

• पोर्श २६८ किमी/घन्टा काण्ड (२०२०): राजधानी एक्सप्रेस वे (Shuto Expressway) मा पोर्श गाडी २६८ किमी/घन्टाको गतिमा चलाएर एक दम्पतीको ज्यान लिने ५६ वर्षीय हिकोता योशियुकीले अदालतमा “मैले गाडी नियन्त्रण गुमाएको थिइनँ” भन्दै खतरनाक ड्राइभिङको आरोप अस्वीकार गरेका थिए।
• ओइता १९४ किमी/घन्टा काण्ड (२०२१): ओइता सहरमा १९४ किमी/घन्टाको गतिमा गाडी चलाएर दुर्घटना गराउने १९ वर्षीय युवकको मुद्दामा पनि सामान्य ‘लापरवाही’ वा ‘खतरनाक ड्राइभिङ’ भन्ने विषयमा लामो बहस भयो।

पीडित परिवारको प्रतिक्रिया

ओइता दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका ५० वर्षीय पुरुषकी परिवारकी सदस्य नागा फुमिएले नयाँ मस्यौदाको स्वागत गरेकी छिन्। “स्पष्ट मापदण्ड नहुँदा हामीले ५ वर्षदेखि संघर्ष गरिरहेका छौं। अब यस्ता अनियन्त्रित दुर्घटनाका दोषीलाई तुरुन्तै कारबाहीको दायरामा ल्याउन सकिने कुरा सकारात्मक छ,” उनले भनिन्। तर, मापदण्ड तोकिँदा अनुसन्धान फितलो नहोस् भन्नेमा पनि उनले सचेत गराएकी छिन्।

न्याय मन्त्रालयले यो नयाँ मस्यौदालाई आगामी वर्षको साधारण संसद सत्रमा पेस गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

जापानका ट्राफिक नियमहरू निकै कडा छन् र सन् २०२४/२०२५ मा केही महत्त्वपूर्ण नियमहरू थपिएका छन्। विशेषगरी विदेशीहरूले थाहा पाउनैपर्ने नयाँ नियम, जरिवाना र “ब्लु/रेड टिकेट” प्रणालीबारे विस्तृत जानकारी तल प्रस्तुत छ:

१. साइकलसम्बन्धी नयाँ र कडा नियम (२०२४ नोभेम्बर अपडेट)

साइकल चलाउँदा मोबाइल प्रयोग गर्ने वा मादक पदार्थ सेवन गर्नेहरूका लागि नियम निकै कडा बनाइएको छ।

• मोबाइल चलाउँदै साइकल चलाएमा (Smartphone use while cycling):
  • हातमा मोबाइल लिएर कुरा गर्दा वा स्क्रिन हेर्दा: ६ महिनासम्म जेल वा १ लाख येन (१,००,००० येन) सम्म जरिवाना।
  • यसका कारण दुर्घटना भएमा: १ वर्षसम्म जेल वा ३ लाख येन (३,००,००० येन) सम्म जरिवाना।
• मादक पदार्थ सेवन गरी साइकल चलाएमा (Drunk Cycling):
  • साइकललाई पनि ‘सवारी साधन’ मानिने हुनाले रक्सी पिएर चलाएमा: ३ वर्षसम्म जेल वा ५ लाख येन (५,००,००० येन) सम्म जरिवाना।
  • ब्लु टिकेट (Blue Ticket): सन् २०२६ बाट साइकलका सामान्य गल्ती (ट्राफिक लाइट नमान्ने आदि) मा पनि कारमा जस्तै ‘ब्लु टिकेट’ (जरिवाना तिरेर छुट्ने) प्रणाली लागू हुँदैछ।

२. कार ड्राइभिङ: ब्लु टिकेट र रेड टिकेटको अर्थ

जापानमा ट्राफिक नियम उल्लंघन गर्दा पुलिसले दिने कागजको रङले गल्तीको गम्भीरता जनाउँछ:

• ब्लु टिकेट (Blue Ticket – Hansoku-kin):
  • गल्ती: सामान्य (जस्तै: तोकिएको भन्दा १५-२९ कि.मि. स्पिड बढी, सिटबेल्ट नबाँध्ने, नो पार्किङ)।
  • परिणाम: तोकिएको जरिवाना (Fines) बैंक वा हुलाकबाट तिरेपछि मुद्दा चल्दैन, क्रिमिनल रेकर्ड बस्दैन।
  • पोइन्ट: लाइसेन्समा १ देखि ३ पोइन्ट घट्छ।
• रेड टिकेट (Red Ticket – Bakkin):
  • गल्ती: गम्भीर (जस्तै: ३० कि.मि. भन्दा बढी ओभर स्पिड, रक्सी खाएर चलाउने, लाइसेन्स नभई चलाउने)।
  • परिणाम: अदालत जानुपर्छ, ठूलो जरिवाना (लाखौं येन) वा जेल सजाय हुनसक्छ। यसले ‘क्रिमिनल रेकर्ड’ (Zenka) राख्छ, जसले भिसा र पीआर (PR) मा ठूलो असर गर्छ।

३. प्रमुख जरिवाना र पोइन्ट सिस्टम (Car)

जापानमा लाइसेन्सको सुरुमा ० पोइन्ट हुन्छ र गल्ती अनुसार पोइन्ट थपिँदै जान्छ। ६ पोइन्ट पुगेमा लाइसेन्स सस्पेन्ड (निलम्बन) हुन्छ।

नोट: रक्सी खाएर चलाउने ड्राइभरको कारमा बस्ने प्यासेन्जरलाई पनि ५ लाख येनसम्म जरिवाना हुन्छ।

४. विदेशीहरूले विशेष ध्यान दिनुपर्ने कुरा (International License)

जापानमा अन्तर्राष्ट्रिय लाइसेन्स (IDP) प्रयोग गर्दा धेरै विदेशीहरू अन्जानमै ‘बिना लाइसेन्स ड्राइभिङ’ (Unlicensed Driving) को केसमा पर्छन्।

• ३ महिने नियम: यदि तपाईंसँग जापानको रेसिडेन्ट भिसा (Working/Student/Dependent) छ र तपाईं जापानबाट बाहिर जानुभयो भने, कम्तीमा ३ महिना विदेशमा नबसी जापान फर्केर पुरानै वा नयाँ IDP प्रयोग गर्न पाइँदैन। ३ महिनाभन्दा कम समयमा फर्किंदा जापानी लाइसेन्स नै चाहिन्छ।
• यो नियम थाहा नपाएर धेरै विदेशीहरू पक्राउ परेका छन्, जसले गर्दा उनीहरूको भिसा रद्द भएको छ।

५. भिसा र पीआर (PR) मा असर

• ब्लु टिकेट: १-२ वटा ब्लु टिकेटले भिसा रिन्यु गर्न खासै समस्या नपारे पनि, पीआर (Permanent Residency) एप्लाई गर्दा यसले तपाईंको ‘राम्रो आचरण’ (Good Conduct) मा प्रश्न उठाउँछ।
• रेड टिकेट: यदि तपाईंले रेड टिकेट पाउनुभएको छ भने, जरिवाना तिरेको ५ वर्षसम्म पीआर वा नागरिकता (Naturalization) का लागि एप्लाई नगर्नु राम्रो हुन्छ, किनकि यो सिधै रिजेक्ट हुने मुख्य कारण बन्छ।

६. बालबालिकाको सुरक्षा (Child Seat)

• ६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई कारमा राख्दा अनिवार्य रूपमा ‘चाइल्ड सिट’ (Child Seat) प्रयोग गर्नुपर्छ। पुलिसले चेक गर्दा सिट नभएमा १ पोइन्ट काटिन्छ।

जापानमा “मलाई थाहा थिएन” भनेर ट्राफिक नियमबाट छुट पाइँदैन, त्यसैले सानोभन्दा सानो नियम (जस्तै: पछाडि बस्नेले पनि सिटबेल्ट बाँध्ने) पालना गर्नु सुरक्षित हुन्छ।