ससुरालीमा सासुको गुनासो र ज्वाइँको ‘मौन’ पीडा: एउटा फेरिँदो सामाजिक परिवेश

टोकियो (एजेन्सी) । “तिम्रा बुवा त केही पनि गर्नुहुन्न…”

ससुरालीको भान्छामा उभिँदा ४० वर्षीय एक जापानी पुरुषको कानमा यो गुनासो बारम्बार ठोकिन्छ। उनकी सासुले जब-जब आफ्ना श्रीमान् (ससुरा) को घरधन्दाप्रतिको उदासीनतालाई लिएर चित्त दुखाउँछिन्, ती पुरुषलाई के जवाफ दिने भन्ने अलमल हुन्छ। यो केवल एउटा घरको कथा मात्र होइन, बरु बदलिँदो पुस्ता र पुरानो सोचबीचको घर्षणको एउटा प्रतिनिधि दृश्य हो।

‘छोरामान्छे भान्छामा पस्नु हुँदैन’ भन्ने त्यो जमाना

ती पुरुषका ससुरा केही वर्ष अघिसम्म एक व्यस्त कर्मचारी थिए। उनको समयमा “पुरुषले बाहिर काम गर्ने र महिलाले घर सम्हाल्ने” कुरालाई नै आदर्श मानिन्थ्यो। “छोरामान्छे भान्छामा पस्नु हुँदैन” भन्ने उखानलाई ससुराले अझै पनि व्यवहारमा उतारिरहेका छन्।

सासुले विगत सम्झिँदै भन्छिन्, “छोराछोरीको हेरचाह, विद्यालयको प्रक्रियादेखि अतिरिक्त कक्षाहरूमा पुर्‍याउनेसम्म सबै काम मैले एक्लैले गरें। उहाँले कहिल्यै सहयोग गर्नुभएन।” ससुरा अवकाशप्राप्त जीवन बिताइरहेका छन्, तर घरको काममा उनको सहभागिता अझै शून्य छ। उनी सोफामा बसेर पत्रपत्रिका पढ्छन् वा टिभी हेर्छन्, जबकि सासु एक्लै पाहुना (ज्वाइँ र छोरी) को सत्कारमा जुट्छिन्।

फेरिँदो समय र ज्वाइँको अलमल

ती ४० वर्षीय पुरुष आफैं भने फरक वातावरणमा हुर्किएका हुन्। उनका बुवा भान्छाको काममा पोख्त थिए र आमाले सधैं त्यसको प्रशंसा गर्थिन्। अहिले उनी र उनकी श्रीमती दुवै कामकाजी (Working Couple) छन्। घरको काम बाँडफाँड नगरेसम्म जीवन चलाउनै मुस्किल हुने उनीहरूको अनुभव छ।

ससुराली जाँदा जब सासु एक्लै काममा जोतिन्छिन्, उनी सहयोग गर्न अघि सर्छन्। तर, ससुरा भने “मलाई त केही थाहा छैन” झैं गरी बसिरहन्छन्। सासुले सुस्तरी ज्वाइँको कानमा ससुराको गुनासो गर्दा उनी धर्मसंकटमा पर्छन्। श्रीमतीसँग सल्लाह गर्दा पनि “पुरानो मान्छे यस्तै त हो नि” भन्ने जवाफ मात्र पाउँछन्।

‘सोया सस’ को त्यो सानो घटना

एउटा सानो तर बिझाउने घटना सुनाउँदै ती पुरुष भन्छन्, “एक पटक खाना खाइरहँदा ससुराले कुर्सीबाट नउठी ‘सोया सस भए हुन्थ्यो’ भन्नुभयो। सासुले ‘आफैं लिनु न’ त भन्नुभयो, तर अन्ततः आफैंले उठेर दिइहाल्नुभयो।” यस्ता साना लाग्ने घटनाहरूले उनलाई निकै गम्भीर बनाउने गर्छ।

ती पुरुषलाई लाग्छ कि केही वर्षपछि जब छोराछोरी ठूला हुनेछन् र उनी र उनकी श्रीमती मात्र ससुराली जानेछन्, तब यो वातावरण अझै बोझिलो हुनेछ।

“अहिलेको उपाय: समयको दोष”

लामो सोचविचार पछि, अहिले ती पुरुषले सासुको गुनासोको एउटा मध्यमार्गी जवाफ खोजेका छन्। सासुले जब ससुराको अल्छीपनाको गुनासो गर्छिन्, उनी भन्छन्— “सायद, यो जमानाकै कुरा होला (अघिल्लो पुस्ताको चलन यस्तै थियो)।”

यो जवाफले न ससुराको अपमान गर्छ, न सासुको भावनालाई बेवास्ता। तर, घरभित्रको यो अदृश्य विभेदले आधुनिक पुस्ताका पुरुषहरूलाई आफ्नै ससुरालीमा पनि कहिलेकाहीँ “विदेशी” महसुस गराउने गरेको छ।

सम्पादकीय नोट: यो लेखले समाजमा विद्यमान पुस्तान्तर (Generation Gap) र लिङ्गका आधारमा हुने श्रम विभाजनको मानसिकतालाई चित्रण गरेको छ।