संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन (UNESCO) ले जापानका ६ वटा परम्परागत सांस्कृतिक सम्पदालाई आफ्नो ‘अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा’ (Intangible Cultural Heritage) को सूचीमा थप गरेको छ।
डिसेम्बर ११ मा बसेको युनेस्कोको अन्तरसरकारी समितिको बैठकले जापानका विभिन्न चाडपर्व (फेस्टिभल) र परम्परागत शिल्पकलालाई यस प्रतिष्ठित सूचीमा समावेश गर्ने निर्णय गरेको हो।
कुन-कुन सम्पदा थपिए?
युनेस्कोले जापानका विद्यमान तीनवटा श्रेणीमा नयाँ सम्पदाहरू थप गरेको छ:
१. ‘यामा, होको र याताई’ फ्लोट फेस्टिभल श्रेणीमा:
- इबाराकी प्रिफेक्चरको किता-इबाराकीमा आयोजना हुने ओफुने फेस्टिभल (Ofune Festival)।
- निगाता प्रिफेक्चरको मुराकामी फेस्टिभल (Murakami Festival) को फ्लोट कार्यक्रम।
- तोयामा प्रिफेक्चरको इमिजुमा हुने होजोदु हाचिमान मन्दिरको हिकियामा र सुकियामा (Hikiyama and Tsukiyama) कार्यक्रम।
- सिगा प्रिफेक्चरको राजधानीमा हुने ओत्सु फेस्टिभल (Otsu Festival) को हिकियामा कार्यक्रम।
२. ‘वाशी’ (जापानी परम्परागत कागज) निर्माण श्रेणीमा:
- फुकुई प्रिफेक्चरको एचिजेन तोरी नो कोसी (Echizen Tori No Koshi) नामक परम्परागत कागज बनाउने कला।
३. काठको वास्तुकला संरक्षणसम्बन्धी परम्परागत सीप श्रेणीमा:
- तातामी म्याट बुन्ने परम्परागत सीप तेओरी नाकाचुगी ओमोते (Teori Nakatsugi Omote)।
युनेस्कोको अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदामा चाडपर्व, परम्परागत शिल्प कौशल, प्रदर्शन कला र सामाजिक अभ्यासहरू समावेश हुन्छन्। यी ६ वटा नयाँ सम्पदाहरू पहिले नै दर्ता भइसकेका २३ श्रेणीहरूमा नै थपिएका हुन्। तसर्थ, जापानको कुल दर्ता सङ्ख्या २३ नै कायम रहनेछ।
९ वर्षको प्रतीक्षापछि ओत्सु फेस्टिभलमा खुसियाली
सिगा प्रिफेक्चरको ओत्सु फेस्टिभलका आयोजक र समर्थकहरूका लागि यो निर्णय निकै भावुक क्षण बन्यो। डिसेम्बर ११ को दिउँसो ३ बजेतिर भारतमा भइरहेको समितिको बैठकबाट निर्णय सार्वजनिक हुनासाथ ओत्सुका स्थानीयहरू खुसीले चिच्याएका थिए।
सन् २०१६ मा लेक बिवाको (Lake Biwa) क्षेत्रका तीन प्रमुख फेस्टिभलमध्ये एक ‘नागाहामा हिकियामा फेस्टिभल’ सूचीकृत भएको थियो। त्यसयता ओत्सुका आयोजकहरूले आफ्नो पालोको लागि धैर्यपूर्वक ९ वर्ष प्रतीक्षा गरेका थिए।
ओत्सु फेस्टिभल संरक्षण समाजका अध्यक्ष हिरोमी फुरुयाले भने, “९ वर्षको प्रतीक्षा फलदायी भयो। अब यी सांस्कृतिक सम्पदाहरूलाई हामीले कति जोगाउन सक्छौं भन्ने चुनौती छ। हामी यस फेस्टिभललाई विश्वमा गर्व गर्न लायक बनाउन चाहन्छौं।”
डिसेम्बर ९ देखि नै ओत्सु फेस्टिभलको प्रदर्शनी हलमा ठूलो स्क्रिनमा युनेस्कोको बैठकको प्रत्यक्ष प्रसारण देखाइएको थियो। निर्णय आएलगत्तै उपस्थित सबैले तीन पटक जयजयकार गरेका थिए।
पुर्खाप्रति कृतज्ञता र नयाँ जिम्मेवारी
ओत्सु फेस्टिभल हिकियामा फेडेरेसन (NPO) का अध्यक्ष हिरोकी फुनहाशीले यस घटनाले संरक्षणको सङ्कल्पलाई अझ दृढ बनाएको बताए।
उनले भने, “४०० वर्षदेखि यो फेस्टिभललाई जीवित राख्ने हाम्रा पुर्खाहरूप्रति हामीले कृतज्ञता देखाउनुपर्छ। यसलाई अर्को पुस्तामा हस्तान्तरण गर्नु र विश्वभरका मानिसहरूमाझ चिनाउनु हाम्रो गहन जिम्मेवारी हो।”
निर्णयको स्वागत गर्दै डिसेम्बर ११ को साँझ ६ बजे प्रदर्शनी हल अगाडि विशेष समारोह आयोजना गरियो, जहाँ साके (जापानी रक्सी) को ब्यारेल खोलेर उत्सव मनाइएको थियो।
करिब ४०० वर्षको इतिहास बोकेको ओत्सु फेस्टिभललाई सन् २०१६ मा जापान सरकारले महत्त्वपूर्ण अमूर्त लोक सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा तोकेको थियो। यस वर्ष अक्टोबरमा आयोजना गरिएको दुई दिने फेस्टिभलमा १३ वटा भव्य रूपमा सजाइएका फ्लोटहरू सहर परिक्रमा गराइएको थियो, जसलाई हेर्न करिब १ लाख ८० हजार आगन्तुकहरू उपस्थित थिए।
