टोकियो। जापानकी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले चालेको मध्यावधि निर्वाचनको ‘राजनीतिक जुवा’ सफल भएको छ। आइतबार सम्पन्न निर्वाचनमा ताकाइचीको लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (एलडीपी) ले तल्लो सदनका ४६५ मध्ये ३१६ सिटमा विजय हासिल गर्दै स्पष्ट र निर्णायक बहुमत प्राप्त गरेको छ। बारम्बार प्रधानमन्त्री फेरबदल भइरहने ‘रिभल्भिङ डोर’ को अस्थिरता अन्त्य गर्दै ताकाइचीले एक बलियो नेतृत्वको रूपमा आफूलाई उभ्याएकी छन्।
आर्थिक नीति र ‘ताकाइची ट्रेड’
ताकाइचीको जितसँगै बजारमा सकारात्मक उत्साह देखिएको छ, जसलाई लगानीकर्ताहरूले ‘ताकाइची ट्रेड’ को संज्ञा दिएका छन्। उनले कर कटौती गर्ने र सरकारी खर्च बढाएर आर्थिक वृद्धिलाई प्राथमिकता दिने वाचा गरेकी छन्। यद्यपि, विश्वकै सबैभन्दा बढी सार्वजनिक ऋण भएको जापानका लागि यो बाटो सहज छैन। सन् २०२५ मा चामलको मूल्य दोब्बर हुनुले सर्वसाधारणमा महँगीको मार प्रष्ट पारेको छ। अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार सरकारी खर्च बढाउँदा मुद्रास्फीति (महँगी) थप बढ्ने जोखिम रहन्छ।
विदेशी नागरिक र आप्रवासी नीतिमा कडा दृष्टिकोण
जापानको श्रम बजारमा विदेशी कामदारको आवश्यकतालाई स्वीकार गरे तापनि, प्रधानमन्त्री ताकाइचीले आप्रवासी नीतिमा कडा दृष्टिकोण राखेकी छन्। उनले ‘जापानको परम्परा र सामाजिक व्यवस्थाको सुरक्षा’ लाई उच्च प्राथमिकता दिएकी छन्। ताकाइची प्रशासनले विदेशी नागरिकहरूले नियम कानुनको कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने, भिसा अवधि सकिएकाहरूलाई तत्काल स्वदेश फर्काउने र अवैध बसोबास रोक्न ‘शून्य सहनशीलता’ (Zero Tolerance) को नीति अपनाउने संकेत दिएको छ।
विशेषगरी उच्च पदस्थ कामदारहरू बाहेकका अन्य विदेशी नागरिकहरूको हकमा नियमहरू कडा पार्ने, स्थायी बसोबास (Permanent Residency) का लागि जापानी भाषा र आर्थिक क्षमताको मापदण्ड बढाउने योजना उनको छ। यसका साथै, रक्षा र सुरक्षाका दृष्टिले संवेदनशील क्षेत्रहरूमा विदेशी नागरिकहरूलाई जग्गा खरिद गर्न प्रतिबन्ध लगाउने वा कडाइ गर्ने नीति पनि उनले अघि सारेकी छन्।
जनसांख्यिकीय संकट र श्रम बजार
जापानको सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक चुनौती घट्दो र वृद्ध जनसंख्या हो। निर्माण, कृषि र स्वास्थ्य क्षेत्रमा कामदारको चरम अभाव छ। ताकाइचीले आफ्नो अनुदारवादी भोट बैंकलाई जोगाउन आप्रवासन (इमिग्रेसन) नीतिमा व्यापक फेरबदल गर्नुको सट्टा प्रविधि, स्वचालन (Automation) र महिला तथा वृद्ध कामदारको सहभागिता बढाउने रणनीति लिएकी छन्। तर, विज्ञहरूका अनुसार केवल प्रविधिको भरमा मात्रै श्रम संकट टार्न कठिन हुनेछ।
चीन र अमेरिकासँगको कूटनीतिक सन्तुलन
विदेश नीतिका मामिलामा ताकाइचीले आफ्ना गुरु पूर्व प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेको पथ पछ्याउँदै अमेरिकासँगको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने संकेत दिएकी छन्। उनले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पसँगको गठबन्धनलाई ‘असीमित’ भन्दै रक्षा बजेट बढाउने सहमति गरिसकेकी छन्। अर्कोतर्फ, जापानको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार चीनसँगको निर्भरता कम गर्ने, विशेषगरी दुर्लभ खनिज र औषधिजन्य क्षेत्रमा ‘सप्लाई चेन’ विविधीकरण गर्ने उनको योजना छ।
